Sommige mensen hebben geen principes, die doen gewoon wat ze willen doen. Dat zou je ook een principe kunnen noemen. Met een principe bedoel ik dat je iets (niet) doet omdat iets goed of fout vindt. Als je bijvoorbeeld tegen het houden van vee in stallen bent, kun je principieel kiezen voor biologisch vlees of vegetariër of veganist worden. Aangezien onze samenleving best complex is, zijn er veel onderwerpen waar je een principieel standpunt over in kan nemen. Maar er is een verschil tussen een standpunt en ook handelen naar dat standpunt. Anders gezegd, je principes naleven.
Allereerst waarom zou je kiezen voor principes? Het is een soort regel of doel die je je oplegt die dient als een kompas in je leven. Vaak wordt het gezien als iets om je leven duurzamer te maken, maar je kan ook principes hebben die dat juist niet doen. De vraag is of een negatief principe maatschappelijk geaccepteerd wordt. Iemand die als regel heeft om alles binnen 10 kilometer afstand op de fiets af te leggen, zal meer waardering krijgen dan iemand die als regel heeft iemand een klap te verkopen als hij het oneens is met iemand.
Jezelf een regel opleggen is een eerste stap, maar je er ook aan houden, dat is best lastig. Zo ben ik principieel tegen geweld, maar ben ik niet blind en zie dat er in de wereld veel geweld is. Op persoonlijk vlak kan ik geweld best vermijden, maar als ik dan hoor dat Nederland meer geld aan defensie (=geweld) wil uitgeven om het land te beschermen, dan zou ik daar principieel tegen moeten zijn, terwijl ik anderzijds ook wel zie dat hiertoe een noodzaak is. Dit geeft aan dat er een verschil kan zijn tussen een persoonlijk principe en een globaal principe en zelfs dat die in conflict met elkaar kunnen zijn.
Globale principes kun je maar marginaal beïnvloeden. Om hier energie in te steken levert relatief weinig op, wat niet wil zeggen dat het verloren energie is. Soms kan het goed zijn om met gelijkgestemden een stem te laten horen voor een principe, al was het maar dat een saamhorigheid positief kan uitwerken.
Het stellen van persoonlijke principes kan bijdragen tot een persoonlijke groei. Je moet niet verwachten dat dit maatschappelijk iets zal opleveren, maar dat kan wel. Het stellen van principes kan je leven wel moeilijker maken. Althans je kan het als moeilijk ervaren omdat het meestal betekent dat je ergens afscheid van moet nemen.
Stel dat je niet wil dat big tech langer misbruik van je kan maken. Dat kun je tot principe, een doel, maken. Dat betekent afscheid nemen van Facebook, Instagram, X, Whatsapp, MS office, AI en nog wel meer. Voor dit alles zijn alternatieven die vaak toebehoren aan open source, zeg maar een publiek domein. Het is niet zo dat je dus social media, office en dergelijke los moet laten, alleen van zaken waar big tech misbruik maakt van jou. Dat is even wennen en wellicht moet je ook je ‘vrienden’ overhalen om dat te doen. Daarin kan een probleem schuilen, omdat niet iedereen jouw principes zal delen, maar dat moet je zeker niet als reden aanvoeren om een principe te verloochenen. Maatschappelijk druk en principes gaan niet samen.
Als je naar je leven kijkt zijn er veel zaken die niet nodig zijn of veel minder kunnen. Heel veel van je gedrag is maatschappelijk bepaald en wellicht voel je je daar helemaal niet gelukkig bij. Als je kiest voor principes, kies je primair voor jezelf. Toch kunnen principes, mits meer mensen dat doen, een maatschappelijke impact hebben. Als er echter niemand begint met principes, dan zal er maatschappelijk niet veel veranderen.
Principes kunnen je leven moeilijker maken, maar ook mooier. Als je principe gericht is op minder, betekent dit ook dat je minder ballast hebt in je leven. Stel dat je principieel stopt om de je smartphone nog te gebruiken als informatiebron. Dus geen internet meer, geen sociale media, alleen nog bellen en eventueel bankzaken. Dat geeft veel ruimte in je leven. Als je de juiste doelen stelt, dan kunnen principes bevrijdend werken. Toch zal het als je begint met principes best stressvol kunnen zijn. Daar moet je op voorbereid zijn. Je moet er ook op letten dat het jouw principes zijn en niet die van een ander. Dat wil zeggen dat je jouw principes niet aan anderen moet opdringen. Als jij gekozen hebt om niet meer te vliegen om zo een bijdrage aan de CO2-reductie te doen wil dat niet zeggen dat anderen niet meer mogen vliegen. Je kan hooguit uitleggen waarom jij die keuze gemaakt hebt.
Een principe draagt bij aan de manier waarop je leeft, je beslissingen maakt en welke morele en ethische standaarden je hanteert. Een overtuiging is niet een principe, want bij een overtuiging is er slecht sprake van iets dat men als waar aanneemt, zelfs als dat niet waar is. Het is vergelijkbaar met een mening. Dit hoeft echter nog niet een leidraad in je leven te zijn, al kan dat wel. Als je bijvoorbeeld overtuigd bent dat vaccinaties slecht zijn, kun je het niet vaccineren ook tot een principe maken. Je maakt dan een keuze op basis iets wat niet waar hoeft te zijn. De grens is tussen overtuiging en principe is dun.
Een principe vraagt om vasthoudendheid en wordt een belangrijke factor in de manier waarop je leeft. Het kan best zijn dat door je principes je een deel van je vrienden- of kennissenkring kwijtraakt, maar anderzijds kun je onder gelijkgestemden er ook weer vrienden of kennissen bijkrijgen. Een principe is een keuze voor jezelf en die kun je best maken zonder dat de maatschappij daar last van heeft.
Leven met principes is soms lastig, maar je kan er ook veel voor terugkrijgen. Met principes is heel goed te leven.