Het is een beetje raar om over jezelf te zeggen, maar ik ben altijd wel kritisch geweest. Dat was al toen ik op school zat en ook bij mijn eerste werkzaamheden zorgde ik regelmatig voor beroering. Dat kwam vaak omdat ik in teams terecht kwam waar mensen al langere tijd in zaten en een bepaalde routine hadden opgebouwd. Dan kwam ik als jong broekje zeggen dat er bepaalde zaken anders konden. En meer dan eens had ik gelijk, maar ook wel eens ongelijk.
Sommige leidinggevende konden dat wel waarderen, iemand die mensen op scherp zette. Nu ik het bedrijfsleven heb verlaten, zou er eigenlijk geen noodzaak meer hoeven te zijn om kritisch te zijn, maar helaas is dat een karaktertrek die ik niet los kan laten. Wel merk ik dat ik op een andere manier kritisch aan het worden ben.
Lange tijd was ik kritisch op zaken die speelden in het systeem, zeg maar de werkwijze. Dat kon gaan om veiligheid, maar ook de manier van er om werd gegaan met bepaalde zaken. Op het systeem zelf had ik weinig kritiek. Wel op de toenemende regelgeving, waarvan ik vond dat die weinig toegevoegde waarde had, maar vaak alleen werd doorgevoerd om aan de wettelijke eisen te voldoen.
Toch merkte ik dat er iets veranderde. Ooit begon ik bij een bedrijf dat Nederlandse wortels had en via een Rijnlands model werd geleid. De markteconomie leidde ertoe dat er steeds meer Amerikaanse invloeden kwamen en daarmee ook een Angelsaksische manier van management. Ik noem het met opzet management, want steeds meer deden omzet en cijfers ertoe en werd de mens van minder relevante waarde. De mens moest zich richten naar het systeem. Daar was ik niet zo blij mee en ik merkte ook dat een kritisch houding steeds minder werd gewaardeerd.
En daar gaat het naar mijn mening steeds vaker fout, het systeem wordt leidend en de mens moet volgen. Het ergste is nog wel dat het management dan blijft vertellen dat teamleden er toe doen en altijd grip hebben op processen. Ik heb het lang geloofd.
Nu ik vanuit een andere hoek naar zaken kijk, zie ik steeds vaker dat systemen helemaal niet voldoen. Ze staan niet in dienst van de mens, maar de mens moet zich aanpassen. Wie analoog is opgegroeid, heeft pech en moest zich aanpassen aan de digitale wereld. Wie opgegroeid is met een leven op straat, heeft pech, jij moet je aanpassen aan de straat. Wie opgegroeid is met balies, heeft pech en mag eerst proberen met een chatbot tot een oplossing te komen, en anders met een persoon die god weet waar op de wereld zit.
Ik geef steeds meer af op big tech en AI. Ook merk ik dat steeds meer mensen slecht op de hoogte zijn van bepaalde zaken. Ze halen hun informatie van sociale media en dat is ondertussen een riool van desinformatie geworden. Ik kan zelf de keuze maken om voor andere zaken te gaan. Dat geeft wel een problemen. Dan willen ze dat ik iets via Whatapp doe, maar helaas, daar heb ik nooit een account gehad. Ook afspraken via Microsoft zijn niet aan mij besteed en als je iets stuurt via Google, dan zal ik het niet lezen. Want als je een keuze maakt voor open source systemen, dan kan dat niet meer (althans als je die keuze maakt).
Veel mensen begrijpen mijn keuze, maar gaan er verder niet in mee. Ook bedrijven niet, die blijven lui en laf hangen in systemen die ze al jaren gebruiken. Ze zijn bang voor verandering. Ik zie de snelle ontwikkelingen op ICT gebied met lede ogen aan en waarschuw ook dat mensen hier geen grip op zullen hebben. Sommige beweren dat de mens altijd grip zal hebben, maar die hebben niet door dat mensen al decennia geen of weinig grip hebben op bepaalde (systeem)zaken. Ze vertellen me dat ik maar moet accepteren dat het er is en er mee moet leren leven.
Dat zal dan wel, maar ik weiger om in de routine te blijven van het systeem. Ik ga uit van mijn eigen kracht ook al kost me dat vier keer zoveel tijd. Liever dat dan om me over te geven aan een systeem waar ik geen grip op heb, dat me voorziet van foute informatie. Helaas ben ik dan wel zo laf dat ik me er alleen tegen uitspreek en zelf kies voor andere oplossingen. Ik ga niet de barricaden op. Misschien is dat wel mijn karaktermoord.