Preventie is het voorkomen van een (ongewenste) situatie. Daar schuilt ook gelijk het probleem, je gaat iets doen voordat het gebeurt en je niet eens zeker bent dat het gebeurt. Toch zit onze wereld vol met preventie, maar als er een nieuw preventie wordt voorgesteld (=verandering) dan hebben we daar vaak een probleem mee. Kies je voor ‘Als het kalf verdronken is, dempt men de put’ of voor ‘Voorkomen is beter dan genezen’?
Preventie kost vaak geld, zonder dat je van te voren weet of het iets oplevert. In een video zag ik een vrouw aangeven frikandellen te eten omdat ze een broccoli niet kan betalen. Die frikandellen mogen dan goedkoper zijn, maar het is veel ongezonder en in de toekomst kan het voor veel meer kosten/ongemak zorgen. Preventief is het beter om broccoli te eten, maar hoe doe je dat als je er geen geld voor hebt? Dat is niet zo gemakkelijk te beantwoorden, maar als je het besef hebt, kun je keuzes gaan maken.
Preventie is vooral een keuze vooraf. En op heel veel gebieden doen we al aan preventie. In de zorg is er zelfs een hele indeling van gemaakt:
- Universele preventie: Gericht op de gehele bevolking of grote delen van de bevolking. Denk aan goede kwaliteit drinkwater of het vaccinatieprogramma.
- Selectieve preventie: Gericht op bepaalde risicogroepen, bijvoorbeeld de griepprik voor ouderen.
- Geïndiceerde preventie: Gericht op mensen die al klachten hebben, maar waarbij het doel is om verergering te voorkomen of zelfs weer op te lossen. Denk aan bewegingsoefeningen voor mensen met rugklachten.
- Zorggerelateerde preventie: Voorkomen dat levenskwaliteit van mensen met klachten slechter wordt, bijvoorbeeld stoppen met roken als je al longklachten hebt of leefstijlinterventie bij obesitas.
Bij die laatste 2 is er sprake van een soort correctieve preventie, omdat het kwaad al is geschied. Sommige preventie vinden we al heel normaal. Bijna iedereen draagt schoenen, maar een besef dat je daarmee je voeten en rug beschermt voor schade zal er maar bij weinigen zijn. Ook onze auto’s zitten vol met preventie, denk aan autogordels, airbags, kreukelzone enzovoort. Je hoopt maar dat ze nooit nodig zijn, maar 1 keer een ongeluk kan al voldoende zijn.
Toch zijn er ook vaak nog discussies over preventie. Denk bijvoorbeeld aan de fietshelm. Sommige mensen vinden ‘het goed zitten van hun haar’ belangrijker dan voorkomen van een hersenletsel. Het is een keuze, maar als je valt en je loopt letsel op, dan is het vaak niet meer terug te draaien.
Ook thuis doen we niet altijd aan preventie. Als je een lamp moet vervangen, ga je dan op een stoel staan of neemt je een degelijke ladder en zorg je dat er iemand bij staat voor het geval dat het fout gaat? Ook hier geldt, het hoeft maar 1 keer fout te gaan en kun je achteraf alleen nog maar treuren over het feit dat je geen preventieve maatregelen hebt genomen.
Op zich is het ook wel logisch dat je vaak geen preventie doet. Het kost moeite en vraagt om discipline. Zo neem ik me al tijden voor een brandblusser te kopen voor het geval er ooit brand uitbreekt, toch heb ik het nog steeds niet gedaan. Komt dat omdat ik zelden in een winkel kom die brandblussers verkoopt? Om dat het toch best veel geld kost?
Ik ben toch blij dat velen in onze samenleving nadenken over preventie en dat het soms verplicht wordt. Zoals onlangs de verplichting om rookmelders in huis geplaatst te hebben. Maar ook die groene bordjes in (grotere) winkels zijn fijn als je ineens de winkel met spoed moet verlaten, bijvoorbeeld vanwege een brandalarm. Maar let je op die groen bordjes als je een winkel binnengaat? Of lees je het vluchtplan als je in een hotel slaapt?
Preventie is heel vaak om ons heen. Vaak zijn we er ons niet van bewust en daarmee is preventie wellicht onderschat, maar zeker niet minder belangrijk.
